EP.9 | 8D03 - ประชุมวิชาการมานุษยวิทยา 69 หัวข้อ ใต้เงาวิกฤต ชีวิตและจินตภาพใหม่ในความผุพังเชิงโครงสร้าง Under The Shadow of Crisis Lives and New Imagery amid Structural Deterioration

ภาพยนตร์สั้น กาลครั้งหนึ่ง ณ ท่ามะปราง (Memorial In Prang)

ภาพยนตร์สั้นกึ่งสารคดี (Docu-Drama) เรื่อง กาลครั้งหนึ่ง ณ ท่ามะปราง : Memorial in Prang เล่าเรื่องราวผ่านการตัดสลับระหว่างอดีตและปัจจุบัน (Past-Present Intercut) เริ่มต้น ณ สี่แยกไฟแดงกลางเมืองพิษณุโลก เมื่อ "ปราง" หญิงสาววัย 30 ปี บังเอิญสบตากับ "เจเดย์" ชายหนุ่มในรถที่มาจอดช่วงติดไฟแดง ชั่ววินาทีนั้นได้ดึงเธอกลับไปสู่ความทรงจำเมื่อ 8 ปีก่อน สมัยที่ทั้งคู่เป็นนักศึกษาและร่วมกันทำโปรเจกต์หนังสือประวัติศาสตร์ "ชุมชนท่ามะปราง" ผ่านกระบวนการลงพื้นที่เก็บข้อมูล ทั้งคู่ได้เผชิญหน้ากับ ความผุพังและเลือนหายของโครงสร้างทางวัฒนธรรมในพื้นที่ ตั้งแต่ร่องรอยของสถาปัตยกรรมพระปรางค์ที่ทรุดจมลงสู่แม่น้ำน่าน การซบเซาของอุตสาหกรรมคณะลิเก ไปจนถึงการสำรวจวิถีชีวิตที่ชุมชนพยายามรักษาไว้ ทั้งการห่อบ๊ะจ่างด้วยใจของป้าเฮง และการเรียนรู้การจัดการความขัดแย้งผ่านบาดแผลทางประวัติศาสตร์ในตำนาน พระเงี้ยวทิ้งปืน รวมไปถึงศิลปะแห่งจิตวิญญาญของปราชญ์ในชุมชน

การประกอบสร้างความทรงจำของชุมชนขึ้นมาใหม่ ได้ถักทอความสัมพันธ์ของคนทั้งสองให้ลึกซึ้ง ทว่าความเปลี่ยนแปลงก็บีบให้เจเดย์ต้องเดินทางจากไป ภาพยนตร์ขมวดปมในฉากปัจจุบันเมื่อสัญญาณไฟเปลี่ยนเป็นสีเขียว รถเคลื่อนตัวออกไป และปรางได้เรียนรู้ที่จะก้าวข้ามการยึดติด ภาพยนตร์ใช้ความสัมพันธ์ของปัจเจกบุคคลเป็นภาพสะท้อนของ วิกฤตแห่งเวลาและความทรงจำ เพื่อสื่อสารแก่นความคิดสำคัญว่า แม้โครงสร้างทางกายภาพจะสูญสลาย หรือความสัมพันธ์จะจบลง แต่ "สิ่งที่เรามองไม่เห็นในวันนี้ ไม่ได้แปลว่ามันไม่เคยเกิดขึ้นจริง" ประวัติศาสตร์และความรู้สึกเหล่านั้นยังคงถูกห่อหุ้มเป็นจินตภาพใหม่ที่หล่อเลี้ยงชีวิตให้ก้าวเดินต่อไป

ทั้งนี้ ที่มาของภาพยนตร์เรื่องนี้ได้ถูกบูรณาการกับการเดินทางเก็บรวบรวมข้อมูลองค์ความรู้ในชุมชนเป็นข้อมูลปฐมภูมิก่อนจะคัดเลือกมาร้อยเรียงให้กลายเป็นประเด็นเล่าเรื่องในภาพยนตร์และสอดแทรกนัยยะความคิดผ่านตัวแสดงและผู้แสดงในชุมชน

โดย

อาจารย์ยรรยงวรกร ทองแย้ม 

8 กรกฎาคม 2569 เวลา 13.00-14.30 น. ห้องมัลติมีเดีย ชั้น 2 ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน)

โดย ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน)