วิกฤตชายแดน อคติของรัฐ ความรุนแรง ความตาย

โดย ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.สุริยา คำหว่าน | อาจารย์ณรงค์ฤทธิ์ สุมาลี | ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.วิสิฏฐ์ คิดคำส่วน | ศาสตราจารย์กิตติคุณ ดร.นิติ ภวัครพันธุ์

EP.6 | 8A03 - ประชุมวิชาการมานุษยวิทยา 69 หัวข้อ ใต้เงาวิกฤต ชีวิตและจินตภาพใหม่ในความผุพังเชิงโครงสร้าง Under The Shadow of Crisis Lives and New Imagery amid Structural Deterioration

วิกฤตชายแดน: อคติของรัฐ ความรุนแรง ความตาย

พื้นที่ชายแดนเป็นหนึ่งในพื้นที่ที่สะท้อน “เงาของวิกฤต” ได้อย่างเด่นชัดที่สุดในโลกสมัยใหม่ เนื่องจากเป็นพื้นที่ที่ความสัมพันธ์ทางอำนาจ การเมือง เศรษฐกิจ และศาสนามาบรรจบกัน จึงมักกลายเป็นพื้นที่ของความตึงเครียด ความขัดแย้ง และการเปลี่ยนผ่านทางประวัติศาสตร์ วิกฤตที่เกิดขึ้นในพื้นที่ชายแดนจึงมิได้ปรากฏในรูปของเหตุการณ์เฉพาะหน้า เช่น การสู้รบ การพลัดถิ่น หรือการอพยพโยกย้ายเท่านั้น หากยังฝังตัวอยู่ในโครงสร้างทางสังคมและการเมืองที่กำหนดเงื่อนไขการดำรงชีวิตของผู้คนมาอย่างยาวนาน ทั้งในรูปของความเหลื่อมล้ำเชิงอำนาจ การถูกทำให้เป็นชายขอบ และการถูกทำให้มองไม่เห็นในประวัติศาสตร์กระแสหลัก 

กลุ่มบทความในหัวข้อนี้จึงมุ่งสำรวจ “วิกฤตชายแดน” ในฐานะปรากฏการณ์ที่สะท้อนความตึงเครียดระหว่างรัฐชาติ โครงสร้างอำนาจ และชีวิตของผู้คน ผ่านกรณีศึกษาที่หลากหลายทั้งในเชิงประวัติศาสตร์ สังคม และวัฒนธรรม ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน เพื่อแสดงให้เห็นว่าวิกฤตมิได้เป็นเพียงเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นและจบลง หากแต่เป็นสภาวะเชิงโครงสร้างที่หล่อหลอมความทรงจำ อัตลักษณ์ และเงื่อนไขการดำรงชีวิตของผู้คนในพื้นที่ชายแดนอย่างต่อเนื่อง

เมื่อพิจารณาบทความทั้งสามร่วมกัน จึงช่วยเปิดมุมมองต่อพื้นที่ชายแดนในฐานะพื้นที่ที่วิกฤตเชิงโครงสร้างปรากฏอย่างเข้มข้น ทั้งในมิติของความทรงจำ ประวัติศาสตร์ การจัดการประชากร และอุดมการณ์ของรัฐ ขณะเดียวกัน พื้นที่ชายแดนก็ไม่ได้เป็นเพียงพื้นที่ของความผุพัง หากยังเป็นพื้นที่ที่ผู้คนสร้างความหมายใหม่ต่อชีวิต อัตลักษณ์ และความหวังท่ามกลางเงื่อนไขที่เปราะบาง การทำความเข้าใจประสบการณ์ของผู้คนในพื้นที่เหล่านี้จึงช่วยให้เราเห็นว่า ภายใต้เงาของวิกฤตนั้น ยังมีจินตภาพใหม่ของการอยู่ร่วมกัน การทบทวนประวัติศาสตร์ และการสร้างความเป็นธรรมทางสังคมที่อาจก่อรูปขึ้นจากชายขอบของรัฐและสังคมร่วมสมัย 

โดย

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.สุริยา คำหว่าน | ท่าแขกแตก: วิกฤติผู้อพยพ วาทกรรมสงคราม และพื้นที่ความทรงจำ ณ ริมฝั่งโขง

อาจารย์ณรงค์ฤทธิ์ สุมาลี | ชีวิตที่ยังไม่ถูกนับ: สุขภาพ ชายแดน และการเป็นพลเมืองที่ไม่สมบูรณ์

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.วิสิฏฐ์ คิดคำส่วน | คริสตชนในกงล้อชาตินิยม : การต่อสู้ทางอุดมการณ์ท่ามกลางวิกฤตการณ์อินโดจีนแห่งบ้านสองคอน จังหวัดมุกดาหาร

ศาสตราจารย์กิตติคุณ ดร.นิติ ภวัครพันธุ์ | ดำเนินรายการ 

8 กรกฎาคม 2569 เวลา 13.00-14.30 น. หอประชุม ชั้น 4 ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน)