กีฬากับอำนาจที่ซ่อนเร้นในการแข่งขัน

โดย ผศ.ดร.ชาญ พนารัตน์ อาจารย์ประจำภาควิชาสังคมวิทยา คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ

เสวนาออนไลน์ Series Anthropology in Focus (Anthro in Focus) EP.18  หัวข้อ "กีฬากับอำนาจที่ซ่อนเร้นในการแข่งขัน"

วันจันทร์ที่ 18 พฤษภาคม 2569 เวลา 13.00 - 15.00 น.

วิทยากร

ผศ.ดร.ชาญ พนารัตน์

อาจารย์ประจำภาควิชาสังคมวิทยา คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ

ดำเนินรายการ

ธนวัฒน์ รุ่งเรืองตันติสุข นักวิจัย ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน)

ความตื่นเต้นสนุกสนานอาจดูเป็นความบันเทิงไร้สาระ แต่ความปรารถนาที่จะเสพอารมณ์ตื่นเต้นสนุกสนานจาการแข่งขันกีฬาตั้งแต่ยุคจารีตถึงสมัยใหม่เป็นสิ่งที่มนุษย์จำนวนมากไขว่คว้า กีฬาในตัวมันเองจึงมีอำนาจดึงดูดให้ผู้คนหลากหลายพื้นเพทางเศรษฐกิจสังคมเข้ามา ผู้มีอำนาจทางการเมือง เศรษฐกิจ และวัฒนธรรมใช้กีฬาจัดความสัมพันธ์เชิงอำนาจของของผู้คนในวงกว้างมานาน และนี่เองที่ทำให้กีฬาเป็นพื้นที่ที่คนหลายพื้นเพได้เข้าไปฉวยใช้ ต่อรองในความสัมพันธ์ดังกล่าวด้วย

กีฬา จากยุคจารีตเป็นเรื่องที่จริงจังมาก เพราะถูกผนวกให้เป็นส่วนหนึ่งของกลไกในการฝึกฝนการใช้ความรุนแรงของรัฐ ความจำเป็นของความรุนแรงทำให้กีฬากับอำนาจพัวพันอย่างมาก ต่อมาเมื่อรัฐพยายามรวมศูนย์อำนาจความรุนแรงผ่านกิจกรรมต่าง ๆ อันรวมถึงกีฬาสมัยใหม่ การควบคุมความรุนแรงในผู้เล่นผู้ชมเป็นประเด็นสำคัญที่บ่งชี้ถึงประสิทธิภาพของอำนาจรัฐ

อย่างไรก็ตาม แม้รัฐจะสามารถเผยแพร่ให้ผู้คนควบคุมความรุนแรงของตนได้อย่างมีประสิทธิภาพ ความรุนแรงยังคงเป็นประเด็นเชิงอำนาจสำคัญที่มีพลวัตที่มีผู้คนหลายพื้นเพเกี่ยวข้องเสมอ เช่น ระดับความรุนแรงหนึ่ง ๆ ในกีฬา ในฐานะที่ยังเป็นแหล่งของความตื่นเต้นจะต้องถูกควบคุมเพิ่มขึ้นหรือไม่ ความรุนแรงเชิงสัญลักษณ์ที่นอกเหนือจากกายภาพ การใช้ความรุนแรงเพื่อต่อต้านระเบียบทางการเมือง เป็นต้น กีฬาจึงเป็นพื้นที่ที่มีอำนาจและความรุนแรงอันปรากฏชัดหรือแม้แต่อำพรางอยู่เสมอ